تولید ناب | متدولوژی Lean چیست؟ | آموزش متدولوژی ناب

فهرست مطالب نمایش

یکی از متدهایی که برای مدیریت و رشد یک کسب و کار مورد استفاده قرار می‌گیرد؛ تولید ناب یا متدولوژی Lean است. در ادامه در مورد این متد و مزایای استفاده از آن صحبت می‌کنیم.

معرفی متد تولید ناب

متد تولید Lean راهی برای بهینه‌سازی افراد، منابع، تلاش و انرژی سازمان در جهت ایجاد ارزش برای مشتری است. این متد مبتنی بر دو اصل راهنما، بهبود مستمر سازمان و احترام به مشتری است. این متد اکنون به صورت بسیار گسترده، در تمام صنایع مورد استفاده قرار گرفته است؛ به این دلیل که مفهوم Lean دارای ارزش‌های اصلی و تأثیر مثبت بر عملکرد کلی شرکت‌ها است؛ به یک ابزار مدیریت جهانی تبدیل شده است. شما می‌توانید متدولوژی Lean را در هر شغل یا فرآیند تولیدی، از تولید گرفته تا بازاریابی و توسعه نرم افزار به کار ببرید. متد Lean بر سه ایده بسیار ساده متکی است:

ارائه مواردی که از دید مشتری ارزش محسوب می‌شوند؛
مواردی که برای محصول نهایی ارزش خاصی ندارند از بین ببرید؛
به‌طور مداوم به فکر پیشرفت سازمان باشید.

مدیریت Lean چیست؟

قبل از بررسی اصول اساسی Lean، باید بدانید که روش مدیریت ناب در مورد بهبود مستمر فرایندهای کار، اهداف و افراد است. مدیریت تولید ناب، به جای کنترل کامل فرآیندهای کار و حفظ کانون توجه، مسئولیت مشترک و رهبری مشترک را تشویق می‌کند. به همین دلیل دو ستون اصلی متد Lean عبارتند از:

احترام به مشتری؛
پیشرفت‌های مداوم.

Lean در تجارت به چه معناست؟

«اریک ریس»، مهندس و کارآفرین، متودولوژی مبتنی بر اصول Lean را برای کمک به موفقیت استارتاپ‌ها ایجاد کرد. در سال 2011، او ایده‌های خود را در کتابی به نام “The Lean Startup” معرفی کرد. این مفهوم از 5 اصل اساسی تشکیل شده است، که هدف آن‌ها کمک به استارتاپ‌ها برای انعطاف‌پذیری بیشتر و پاسخگویی به تغییرات است. ^{What is Lean Management?}

از نظر تجاری، Lean به این معنی است، که چرخه‌های توسعه محصول را کوتاه و به سرعت کشف کند، که آیا یک مفهوم تجاری خاص قابل اجرا است یا خیر. این روش همچنین توسط ساختارهای دولتی، متخصصان بازاریابی و بسیاری از افراد استفاده می‌شود. همان‌طور که گفته شد؛ متد تولید Lean در یک لحظه ایجاد نشده است؛ بلکه به لطف بسیاری از مشاهدات و تمایل افراد به بهبود مستمر، به تدریج در حال تکامل است.

مدیریت پروژه با متودولوژی Lean

مدیریت پروژه با متدولوژی Lean شاهدی است، که نشان می‌دهد اصول Lean می‌تواند؛ در بسیاری از زمینه‌های کاربردی مفید و قابل استفاده باشد. ارائه مواردی که از دید مشتری ارزش محسوب می‌شوند؛ کاهش ضایعات و بهبود مداوم سازمان به مدیران پروژه کمک می‌کند؛ تا کارایی پروژه خود را افزایش دهند و آنها را قادر می‌سازد؛ تا با هزینه کمتر محصول بیشتری ارائه دهند.

از آنجا که مدیریت پروژه سنتی در فازهایی ساختار یافته است، که برنامه‌ریزی را از اجرا جدا می‌کند؛ مدیریت پروژه Lean تیم‌ها را قادر می‌سازد؛ تا با مدیریت کارآمد گردش کار خود، عملکرد سریع‌تری داشته باشند و بر ارائه ارزش از دیدگاه مشتری تمرکز کنند.

به طور خلاصه، شناسایی ارزش به معنای تلاش برای ارائه چیزی است که مشتری شما نیاز دارد؛ در واقع همان چیزی که به سادگی از شما درخواست کرده است. ارزشی که شما تولید می‌کنید؛ برای برطرف کردن نیازهای مشتری شماست. مدیران پروژه در متودولوژی Lean با شناسایی اهداف، الزامات، قابلیت تحویل و معیارهای پذیرش، از دید مشتری ارزش را شناسایی و تعیین می‌کنند.

ارزش، یا نتیجه نهایی پروژه، همان چیزی است که مشتری مایل به دریافت آن است. ترجیحاً، باید در گفته‌های مشتریان قید شود و مستقیماً از طرف وی به عنوان تقاضا بیان شود. این یکی از تفاوت‌های اصلی بین مدیریت پروژه Lean و سنتی است، جایی که تمرکز روی پرونده تجاری است.

به عنوان یک مثال در زمینه تولید ناب در شرکت‌های ایرانی، می‌توان به تحلیلی که از وضعیت شرکت ایران خودرو ارائه شده است؛ توجه کرد. بر اساس نتایج پژوهش انجام‌شده دربارۀ میزان ناب‌بودن ایران‌خودرو بر اساس مدل «جکسون و جونز»، می‌توان گفت که این شرکت اگرچه در سال‌های اخیر به سمت بهبود فرآیندها و کاهش اتلاف‌ها حرکت کرده، اما همچنان تا دستیابی به «بلوغ واقعی سیستم ناب» فاصله قابل‌توجهی دارد.
یافته‌های مطالعه نشان می‌دهد که ایران‌خودرو، از نظر سطح یادگیری سازمانی تنها تا سطح سوم توسعه پیش رفته و هنوز، به مرحله «بالندگی و بلوغ» نرسیده است؛ به عبارتی، ساختارها و رهبری سازمانی در سطحی پایین‌تر از استانداردهای ناب قرار دارند و بیشترین شکاف نیز، در رأس راهبردی سیستم ناب مشاهده می‌شود.
در مقابل، حوزه «قابلیت‌ها» و «مدیریت تجهیزات» عملکرد بهتری داشته و با مدل ناب بیشترین همبستگی را نشان می‌دهد. همچنین طبق تحلیل فریدمن، «تمرکز بر مشتری» بالاترین اولویت توسعه در ایران‌خودرو است؛ اما فاصله فعلی با وضعیت مطلوب نشان می‌دهد، که شرکت هنوز نتوانسته این اصل را در سطحی پایدار و یکپارچه اجرا کند. مجموعه این یافته‌ها بیانگر آن است، که ایران‌خودرو برای رسیدن به یک سیستم ناب بالغ، باید بر اصلاح ساختار سازمانی، توسعه فرهنگ بهبود مستمر، کاهش اتلاف‌های غیرتولیدی و تقویت رهبری ناب تمرکز بیشتری داشته باشد. ^{jipa.ut.ac.ir}

ابزارهای مدیریت Lean

ادغام اصول Lean در روال مدیریت پروژه شما، یک شبه و بدون تلاش اختصاصی کل تیم یا سازمان اتفاق نخواهد افتاد. با این حال، ابزارهایی وجود دارد که برای شروع کار مفید هستند.

PDCA در مدیریت پروژه Lean

چرخه Plan-Do-Check-Act که به عنوان چرخه دمینگ نیز شناخته می‌شود، یکی از ابزارهای اصلی Lean است. این روش دارای چهار مرحله است، که شامل آزمایش راه حل‌ها، تجزیه و تحلیل نتایج و بهبود روند کار تیم‌ها، برای جلوگیری از اشتباهات مکرر و بهبود عملیات است. PDCA از طریق رویکرد تکراری خود برای بهبود مستمر محصولات، خدمات و عملکرد کلی تیم استفاده می‌شود.

Kanban برای مدیریت پروژه Lean

Kanban یکی از گسترده‌ترین روش‌های مدیریت گردش کار است، که به شما کمک می‌کند کار خود را تجسم کنید؛ گردش کار خود را بهبود ببخشید و در نهایت کارایی خود را افزایش دهید.

Kaizen and Kairyo

همان‌طور که قبلاً گفته شد، بهبود مستمر یکی از اصول اصلی استاندارد Lean است. این ابزار نمایانگر ترکیبی از تلاش‌های مداوم، برای توسعه خود در سطح شخصی و تلاش‌های مستمر، برای بهبود در سطح تیمی و سازمانی است که می‌تواند؛ منجر به بهبود واقعی عملکرد و کارایی شود.